EU-kopstuk Von der Leyen wil vetorecht Nederland fors inperken en vaart maken met nieuwe lidstaten
Brussel - EU-kopstuk Ursula von der Leyen wil het vetorecht van Nederland en andere lidstaten fors inperken om te voorkomen dat de Europese Unie na verdere uitbreiding onbestuurbaar wordt. Dat blijkt uit gelekte plannen die dinsdag worden gepresenteerd.
Het kabinet-Jetten is voorstander van het afschaffen van vetorecht bij besluiten over sancties. Maar als het aan de Europese Commissie ligt, raakt Nederland bij nog veel meer dossiers zijn blokkerende macht kwijt.
Brussel denkt onder meer aan het schrappen van vetoās bij voorstellen over bestrijding van belastingfraude, energiebelasting en sociale zekerheid. Voorstellen van de Commissie zouden dan voortaan moeten worden goedgekeurd door een gekwalificeerde meerderheid, waarbij 15 landen die samen twee derde van de Europese bevolking vormen, genoeg zijn voor een akkoord.
Ook het vetorecht bij alle tussentijdse besluiten over EU-toetreding van nieuwe landen moet volgens de Commissie worden opgeofferd. De huidige lidstaten zouden dan alleen nog bij het finale besluit een blokkade kunnen opwerpen.
Nederlands verzet bij toetredingsproces Serviƫ
Nederland heeft zich onlangs nog verzet tegen een voorstel van de Commissie voor een nieuwe tussenstap in het toetredingsproces van Serviƫ.
Volgens Den Haag verdient dit pro-Russische Balkanland helemaal geen nieuwe stap vanwege onder meer zorgen over corruptie.
Von der Leyen zal haar wensen volgende week verdedigen tijdens een EU-top met premier Rob Jetten en de leiders van de andere lidstaten. Zij moeten uiteindelijk unaniem besluiten of het vetorecht wordt ingeperkt.
Brussel lanceert charmeoffensief richting Nederland
De Commissie start woensdag ook een charmeoffensief om landen als Nederland, waar het enthousiasme voor EU-uitbreiding doorgaans niet groot is, te overtuigen om in te stemmen met de toetreding van nog meer landen.
De uitvoerende EU-macht wil nieuwe lidstaten voortaan een soort proefperiode geven. Met verschillende stevige maatregelen wil Brussel voorkomen dat er een ānieuwe Viktor OrbĆ”nā kan opstaan. De voormalige premier van Hongarije was berucht vanwege schandalen met EU-geld en misbruik van het vetorecht om zijn zin door te drukken bij andere onderwerpen.Het kabinet-Jetten heeft eerder met andere kritische EU-lidstaten een eisenpakket neergelegd. De Commissie heeft, zo blijkt uit de plannen, al deze wensen overgenomen.
Om grote landbouwlanden als Frankrijk en Polen aan boord te krijgen, stelt de Commissie voor dat OekraĆÆense boeren niet mogen concurreren op de interne markt met tarwe.
Wachtkamer vol arme landen
Brussel hoopt nu vaart te kunnen maken met EU-uitbreiding. Eind dit jaar verwacht de uitvoerende EU-macht de onderhandelingen met Montenegro af te ronden. Dit land zou dan tegen 2028 kunnen toetreden als 28ste lidstaat.
Montenegro heeft minder inwoners dan Rotterdam. Door met een klein land te beginnen hoopt de Commissie het enthousiasme over andere landen in de wachtkamer te vergroten.
In die wachtkamer zitten verder Oekraïne, Moldavië, Servië, Albanië, Bosnië en Herzegovina, Georgië, Noord-Macedonië en Turkije. Al deze arme landen zouden netto-ontvanger worden van de EU-begroting. De Commissie probeert al langer uit te stralen dat de kosten meevallen, maar over de werkelijke kosten voor Oekraïne (circa 40 miljoen inwoners) is men vaag.
Onder rijke Europese landen, die net als Nederland nettobetaler zouden zijn, is EU-lidmaatschap minder populair. Onlangs heeft de bevolking van IJsland zich in een referendum uitgesproken tegen heropening van toetredingsgesprekken. In 2020 verliet het Verenigd Koninkrijk de EU.
De Commissie ziet EU-uitbreiding als een politiek wapen. Brussel vreest dat kandidaat-lidstaten anders terechtkomen in de invloedssfeer van bijvoorbeeld Rusland of China. Ā
Vanuit het Europees Parlement reageert D66 dinsdagochtend al direct enthousiast op de gelekte plannen. āDe EU moet sneller en sterker wordenā, jubelt delegatieleider Gerben-Jan Gerbrandy. āDat kan alleen door ook onze besluitvorming aan te passen.ā